DİABETİK RETİNOPATİ

Diabet(şeker hastalığı), toplumda % 3-5  oranında görülen bir metabolik ve multisistem hastalığıdır. Şeker hastalığı, başlama yaşına ve tedavi şekline göre iki gruba ayrılır. Tip I diabet daaha erken yaşta başlayıp tedavisinde insülin kullanılır. Tip II diabet ise daha geç yaşta başlayıp tedavisinde egzersiz, diyet ve oral antidiabetik ilaçlarkullanılır. Oral antidiabetik ilaçalara cevap vermeyenlerde sonradan insulin tedavisine geçilir.

Resim.1(evre 1 diabetik retinopati)

Diabet, kanımızda var olan şekerin(glukoz) belli bir değerin üstüne çıkması sonucu oluşmaktadır. Bunun sebebi vücuttaki glukozu kontrol eden pankreasdan salgılanan insulin hormonunun yetersizliği veya dokuların hormona direnç göstermesiyle meydana gelmektedir. İnsulin hormonu kanda dolaşan glukozu hücrelere veya depolanacağı yerlere göndererek ortamdan uzaklaşmasını sağlamaktadır. Bu hormonun eksikliğinde ise kanda dolaşan glukoz oranı artmakta ve dokulara zarar vermeye başlamaktadır. Bu değer kişiden kişiye değişmektedir.

Resim.2(evre 2 diabetik retinopati)

Glukoz vücudumuz için enerji kaynağıdır ve vücuttaki bütün hücreler için elzemdir. Belli bir değerin üstüne çıktığında vücuttaki kılcal damarları tıkayarak orada hücre ölümüne sebep olmaktadır. Böylece şekere bağlı olarak bütün vücutta özelliklede böbrek, göz, beyin ve kalpte bozulmalar başlamaktadır.

Diabet hastalarında, diabet hastalığının süresi, kan şekerinin yüksekliği ve diğer hastalıkların varlığı diabete bağlı göz hastalığını riskini arttırmaktadır. Diabet süresinin 10 yıldan fazla olması, kan şekerinin çok yüksek gitmesi, hipertansiyon, anemi ve böbrek rahatsızlığının olması diabetik retinopati riskini arttırmaktadır.

Diabetik retinopati, yüksek kan şekerine bağlı gözün arka bölgesindeki(retina) damarlarda tıkanıklık olmakta ve retina tabakası işlevini görememektedir. Gözün retinasında kanama, eksuda , ödem(su toplanması) ve yeni damar oluşumuna sebep olmaktadır.

Şekere bağlı göz bozukluğu 3 aşamada incelenir. Birinci aşamada hafif bulguların olduğu başlangıç retinopatidir. Bu dönemde görme bozulmaz, retinada  nokta kanamalar ve eksudalar vardır. İkinci aşamada görme hafif bozulmaya başlar, retinada bulgular artmaya başlar. Orta evre dediğimiz bu evrede kanamalarda artma, sert eksudalar ve ödem makulayı(sarı nokta) tutarak görmede azalmaya sebep olur. Üçüncü evrede ise görme iyice bozulur, retina bulguları iyice artmıştır. İleri evre dediğimiz bu evrede ise kanamalar çok artmış, yeni damarlar oluşmaya başlamış, buralardan kanamalar olmakta bunlarda retinada çekinti ve yırtıklara sebep olmaktadır. Bu aşamada görme geri dönüşümsüz olarak bozulmaktadır. Hastaların bu aşamaya gelmeden teşhis edilip tedavi edilmesi gerekmektedir.

Resim.3(evre 3 diabetik retinopati)

Diabetli hastalarda diabetik retinopati gelişme riski %30 civarında olduğu ve sonradan görme azalmalarına %50 sebep olduğu için erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Teşhiste detaylı bir göz muayenesi yapılmalıdır. Yeni diabet tansı konulan hastalar senede bir, diabete bağlı retinopatisi olanlar ise evresine göre 6 ay veya 3 ayda bir göz muayenesi olmalıdırlar. Ayrıca muayenede fundus flöresein angiografi ve oküler kohorens tomografiden de yararlanılmaktadır. Tanı konulduktan sonra tedavide ise argon laser fotokoagülasyon yapılmaktadır. Ayrıca son zamanlarda yeni damar oluşumu ve ödem için değişik ilaçlar göz içine enjekte edilmektedir. Son aşama olan vitreus kanamaları ve retina yırtıklarında vitrektomi ameliyatı yapılmaktadır.

Diabete bağlı gözde gelişen diğer göz bulguları şunlardır. Katarakt gelişimi, göz tansiyonu gelişimi riski artmakta, vitreus kanaması, retina dekolmanı, maküler ve optik ödem, optik atrofi ve şaşılıklara sebep olmaktadır.  

Günümüzde diabetin giderek artması sonucu, diabete bağlı retinopati riskini de arttırmaktadır. Diabete bağlı körlüklerin azaltılması için; diabet hastalarının şekerlerini iyi kontrol etmeleri(150’nin üstüne çok çıkarmamaları), beraberinde bulunan hastalıklara(hipertansiyon, anemi, böbrek hastalığı ve gebelik) dikkat etmeleri, yeni tanı alanların senede bir, retinopatisi olanların ise 3 veya 6 ayda bir göz muayenesi olmaları gerekmektedir. Diabetik retinopatisinin tedavisi zor ve sonucu pek yüz güldürücü olmadığından erken tanı ve tedavi burada çok önemlidir.   

Resim.4(Lazer'den Sonra)